Cho dù hoàn cảnh có điều gì đến

Hoàn cảnh dù có thế nào, nhưng chưa có xúc với 6 căn ( con người ) thì chưa hề có lộ trình tâm, chưa hề có chuyện gì xảy ra.

Khi có xúc với con người ( 6 căn xúc 6 trần ) mới phát sinh đối tượng được thấy – nghe – cảm nhận là cảm giác, mới phát sinh lộ trình tâm theo duyên khởi.

Đến đây thì chưa có khổ vui gì, vì cái thấy ghi nhận khách quan, trung thực, vô khái niệm, vô ngôn từ, vô phân biệt.

Chỉ đến khi có sự tương tác giữa 2 lượng thông tin thấy – cảm giác và thông tin hiểu biết trong bộ nhớ về khổ , nguyên nhân khổ, khổ diệt, con đường chấm dứt khổ sai sự thật, vô minh nhân quả, nên cũng vô minh về nhân quả khổ, thì mới phát sinh hành vi nhớ sai, rồi tư duy sai rồi Biết sai về Khổ Vui .

Mới phát sinh Tham Sân Si rồi lộ trình tâm mới diễn tiến theo chuỗi domino duyên khởi chạy đến Khổ hay Vui.

1 Nhân Hoàn Cảnh, dù khó khăn, dù khắc nghiệt thế nào, dù bệnh tật, dù thiếu thốn, dù thiên tai, dịch bệnh, dù người thân có mất đi, dù có nợ lần, dù có thiếu thốn tiền bạc, dù có ăn uống đạm bạc, thì 1 nhân hoàn cảnh không thể tự sinh ra được Khổ Tâm.

1 Nhân không bao giờ tự sinh ra được quả, y như Mía không bao giờ tự sinh ra được ngọt, mà Mía phải xúc được với Lưỡi ( bình thường ), mơi sinh ra được Ngọt.

Khi thành thục Lý Duyên Khởi theo tiến trình quan sát sự thật – tổng quát hoá – diễn dịch kiểm chứng – Chứng minh kết luận, nhớ được tất cả các pháp đều do duyên mà khởi, không có pháp nào do 1 nhân quyết định được.

Thì cũng sẽ hiểu sâu sắc câu Đức Phật tuyên bố: Khổ là do duyên xúc.

Riêng câu này thẩm thấu sâu sắc đã bác bỏ được hiểu biết: 1 Nhân Hoàn Cảnh Khó khăn là nguyên nhân đưa đến khổ rồi. Bác bỏ được hiểu biết sai này thì không còn bị hiểu biết sai sự thật tri phối đời sống nữa.

Trong quá trình thực hành bát chánh đạo, cũng vẫn hoàn cảnh khó khăn khốc liệt đó, kinh nghiệm có Định, có Tuệ, không hề có Khổ Tâm Khốc Liệt, kinh nghiệm vắng lặng nội tâm, kinh nghiệm vắng khổ, còn hỷ lạc nội tâm.

Lúc đó càng sâu sắc khẳng định thêm 1 bước bằng tu tuệ rằng : 1 nhân hoàn cảnh khó khăn khốc liệt không quyết định Khổ. Nếu thay đổi được 1 nhân = nhận thức về Khổ từ sai sự thật sang đúng sự thật, thì dù 1 nhân đó là hoàn cảnh khó khăn, hay thuận lợi có đến, thì 2 nhân tương tác sẽ kinh nghiệm vắng lặng cả khổ cả vui.

Học để hiểu biết đúng sự thật rồi tư duy sâu sắc sự thật : Khổ- Nguyên Nhân Khổ – Khổ Diệt – Con Đường Chấm Dứt Khổ là điều kiện cần.

Điều kiện đủ là phải thực hành thân chứng, tự mình khẳng định lý thuyết đã học là chính xác.