Như Lý Tác Ý

✍️ Những khám phá đặc biệt của Đức Phật — theo Sư Nguyên Tuệ:

1. Khám phá ra sự thật về quy luật nhân quả: Hai nhân tương tác với nhau cùng diệt phát sinh ra một hoặc nhiều quả. Các sự vật hiện tượng (các pháp) do tương tác mà sinh cũng do tương tác mà diệt. Tương tác giữa hai nhân thuật ngữ Phật học gọi là duyên — nên các pháp do duyên mà sinh, cũng do duyên mà diệt, gọi là pháp duyên khởi.
2. Do khám phá ra sự thật duyên khởi nên khám phá ra tính chất các pháp là vô thường — sinh lên rồi diệt đi, không thường hằng không thường trú, sinh không từ đâu đến, diệt không đi về đâu, xuất hiện một lần duy nhất.
3. Do khám phá ra sự thật duyên khởi nên khám phá ra tính chất của các pháp là vô chủ vô sở hữu. Nghĩa là các pháp độc lập với nhau, không ràng buộc, không nương tựa nhau mà tồn tại. Xét theo thời gian và không gian, không có pháp nào là chủ nhân chủ sở hữu của pháp nào — đồng nghĩa không tồn tại một cái Ta tự có hay bản ngã là chủ nhân chủ sở hữu các pháp, theo thuật ngữ Phật học là vô ngã.
4. Ngài khám phá ra sự thật các đối tượng thực tại gồm những gì được thấy, được nghe, được cảm nhận là cảm giác — thuật ngữ Phật học gọi là cảm thọ. Nó là thế giới tâm chứ không phải thế giới vật chất, do căn trần (hai nhân) tương tác (tiếp xúc) mà phát sinh. Nó vô thường, vô chủ vô sở hữu (vô ngã), có vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly.
5. Ngài khám phá ra tham ái vị ngọt (dục lạc) là nguy hiểm — vì nó là nguyên nhân phát sinh khổ, đi ngược lại quan điểm thời đó của các tôn giáo Ấn Độ: vị ngọt là nguy hiểm, là nguyên nhân khổ nên chạy trốn vị ngọt bằng các phương pháp hành trì khổ hạnh khốc liệt.
6. Ngài khám phá ra loại chú tâm không tầm không tứ làm phát sinh định không tầm không tứ — khác với mọi loại định thời bấy giờ và cả hiện nay. Mục đích để kinh nghiệm, thân chứng tâm biết trực tiếp giác quan thuần tuý không có tâm biết ý thức xen vào, thuật ngữ Phật học gọi là tỉnh giác.
7. Nhờ những khám phá trên, Ngài đã khám phá ra sự thật hay giác ngộ khổ tập diệt đạo (giác ngộ: khổ, nguyên nhân khổ, khổ diệt, con đường khổ diệt).
8. Nhờ những khám phá ra các sự thật này mà Ngài khám phá ra vô minh là những hiểu biết sai sự thật về những điều trên của nhân loại. Nhờ vậy, xoá bỏ được những hiểu biết sai sự thật gọi là vô minh trong bộ nhớ tâm thức (kinh gọi là các lậu hoặc được đoạn tận) — mà Ngài đạt được chánh đẳng chánh giác, một người tự mình giác ngộ không thầy chỉ dạy. Sau khi giác ngộ còn giảng dạy điều mình đã giác ngộ cho nhiều người khác giác ngộ.

— Sư Nguyên Tuệ

Bài liên quan

→ Vì sao Đức Phật dù chưa giác ngộ khi tìm cầu học đạo mà bỏ được 2 Ông Thầy Lớn Nhất Ấn Độ thời bấy giờ?

→ Đúng và sai

→ 3 điều tâm đắc nhất tại khoá thiền miên mật 9 ngày tại Khu Rừng Sừng Bò